کوچینگ و رفع چالشهای زنان مهاجر ایرانی
مهاجرت فقط این نیست که چمدانتان را ببندید و از یک کشور به کشور دیگری بروید. خیلی وقتها با این تغییر، شغل، روابط، جایگاهتان در خانواده، ارتباطتان با دوستان و حتی حستان نسبت به خانه هم عوض میشود. برای بعضی از زنان، این تغییر میتواند شروع استقلال بیشتر و فرصتهای تازه باشد. برای بعضی دیگر، ماجرا با تنهایی، سردرگمی و فشار عادت کردن به شرایط جدید همراه میشود.
پس اول باید ببینیم مسئله اصلی کجاست. آیا در پیدا کردن مسیر شغلی جدید سردرگم شدید؟ از تنهایی خستهاید؟ یا با مشکل جدیتری مثل افسردگی، خشونت یا بحران روانی روبهرو هستید؟ جواب این سوال مهم است، چون راه کمک به هر کدام از این شرایط با دیگری فرق دارد و دقیقاً در همین نقطه است که نقش موثر کوچینگ و رفع چالشهای زنان مهاجر ایرانی برای عبور از این موانع، بیش از پیش نمایان میگردد. ما در این مقاله از کوچینگ دونا قصد داریم به صورت مفصل به این موضوع بپردازیم، پس پیشنهاد می کنیم تا انتهای مطلب با ما همراه باشید.
زنان ایرانی بعد از مهاجرت با چه چالشهایی رو به رو میشوند؟
بعد از مهاجرت، بعضی مشکلات بیشتر از قبل خودشان را نشان میدهند. برای مهاجران ایرانی، مسائلی مانند زبان، بیکاری، کار پایینتر از سطح تخصص، تبعیض، تفاوتهای فرهنگی و کمبود حمایت اجتماعی میتواند فشار زیادی ایجاد کند. البته این شرایط روی همه یک اثر ندارد و هر فرد آن را به شکل متفاوتی تجربه میکند. در ادامه به بررسی شش چالش مهمی میپردازیم که غالباً زنان ایرانی پس از مهاجرت با آنها رو به رو میشوند:
1. تنهایی و کاهش شبکه حمایتی
دوری از خانواده و دوستان یعنی خبری از خیلی از همراهیهای روزمره، هم صحبتی به زبان مادری و آدمهایی که گذشته شما را میشناسند، نیست. از طرفی، ساختن رابطههای نزدیک در کشور جدید زمان میبرد و گاهی زن مهاجر حتی کنار همسر و فرزند هم احساس تنهایی میکند. تماس با نزدیکان، پیدا کردن دوستهای تازه و حضور در جمعهای محلی میتواند کم کم این جای خالی را پر کند.
2. سازگاری با فرهنگ و محیط جدید
هماهنگ شدن با فرهنگ یک کشور جدید، فقط با یاد گرفتن زبان اتفاق نمیافتد. ممکن است نحوه مخالفت کردن، فضای کاری، قوانین یا حتی مرزهای شخصی با چیزهایی که قبلاً تجربه کردید فرق داشته باشد. بعضی افراد اوایل بیشتر سردرگم میشوند و بعضیها خیلی راحتتر با محیط جدید کنار میآیند. این سازگاری هم قرار نیست به معنی کنار گذاشتن فرهنگ ایرانی باشد.
3. تغییر هویت و احساس تعلق
بعد از مهاجرت، اینکه از خودتان بپرسید من واقعاً به کجا تعلق دارم؟ اصلاً عجیب نیست. فاصله گرفتن از زندگی قبلی، تغییر جایگاه اجتماعی یا زندگی بین دو فرهنگ میتواند حس دلتنگی و فقدان ایجاد کند. البته این حس همیشه به معنی ناراضی بودن از مهاجرت نیست. ممکن است از فرصتهای تازه خوشحال باشید و همان موقع دلتان برای بخشی از زندگی قبلی تنگ شود. به این تجربه گاهی سوگ مهاجرت میگویند. اصطلاحی برای توضیح این احساس، نه یک تشخیص پزشکی.
4. تغییر جایگاه شغلی و استقلال مالی
پیدا کردن شغل بعد از مهاجرت همیشه راحت نیست. زبان، نداشتن سابقه کار محلی، مجوزهای حرفهای یا معادل سازی مدرک میتواند مسیر را سختتر کند. شاید مدتی مجبور شوید پایینتر از سطح تخصصتان کار کنید یا از نظر مالی به دیگران وابسته باشید. این فشار فقط مالی نیست. شغل قبلی ممکن است بخش مهمی از هویت شما بوده باشد. در این شرایط، بهتر است مهارتهای قابل انتقالتان را بشناسید و قدم به قدم برای مسیر شغلی جدید جلو بروید.
5. تغییر نقشها و روابط خانوادگی
مهاجرت میتواند خیلی چیزها را در رابطه تغییر دهد. از تقسیم مسئولیتها و درآمد زوجین گرفته تا تربیت فرزند و ارتباط با خانوادهها. ممکن است استقلال بیشتر یک نفر یا فشار کاری نفر دیگر، تعادل قبلی رابطه را به هم بزند. حرف زدن شفاف درباره پول، کارهای خانه و حد و مرز ارتباط با بستگان، جلوی خیلی از تعارضهای طولانی را میگیرد.
اگر بخشی از مشکل به الگوهای تکراری خانواده یا رابطه بین نسلها برگردد، چیدمان سیستمی خانواده میتواند به شناخت بهتر این الگوها کمک کند. این روش بیشتر روی روابط خانوادگی، نقشها و اثر تجربههای نسلهای قبل بر زندگی امروز تمرکز دارد و در کنار روشهای حمایتی یا درمانی دیگر استفاده میشود.
6. فشار تصمیم گیری و ابهام درباره آینده
ماندن یا برگشتن، ادامه تحصیل یا پیدا کردن کار، تغییر رشته، انتخاب شهر و حتی تصمیم درباره یک رابطه، میتواند ذهن را درگیر کند. گاهی مشکل کمبود انتخاب نیست. اتفاقاً گزینهها زیاد هستند و معلوم نیست کدام بهتر است. وقتی خواسته خودتان را از فشار خانواده جدا کنید و نتیجه هر انتخاب را بسنجید، پیدا کردن قدم بعدی راحتتر میشود، حتی اگر هنوز جواب نهایی را ندانید.
چرا تجربه زنان از مهاجرت با هم فرق دارد؟
همه زنان مهاجر ایرانی شرایط یکسانی ندارند. سن، دلیل مهاجرت، وضعیت اقامت، تاهل، داشتن فرزند، زبان، شرایط مالی، تحصیلات، سلامت، کشور مقصد و میزان حمایت اطرافیان میتواند تجربه هر فرد را متفاوت کند. مثلاً کسی که با پیشنهاد شغلی و حمایت خانواده مهاجرت کرده، شرایط متفاوتی از فردی با اقامت نامطمئن یا تجربه مهاجرت اجباری دارد. از طرفی، مهاجر، پناهجو و پناهنده هم یک معنا ندارند و این تفاوتها در انتخاب نوع حمایت مهم است.
کوچینگ چه کمکی به زنان مهاجر ایرانی میکند؟
کوچینگ زنان مهاجر ایرانی میتواند برای هدف گذاری، تصمیم گیری و برداشتن قدمهای عملی کمک کننده باشد. اگر بعد از مهاجرت نمیدانید از کجا شروع کنید، کوچینگ فردی کمک میکند خواستهها و اولویتهایتان را بهتر بشناسید و قدم بعدی را روشنتر ببینید. البته کوچینگ جای درمان مشکلات و اختلالات روانی را نمیگیرد. مثلاً میخواهم مستقل شوم میتواند به چند کار مشخص تبدیل شود:
• بررسی مهارتها
• تمام کردن دوره زبان
• ساختن دو ارتباط حرفهای در هفته
کوچینگ شغلی و اجرایی هم میتواند به بهتر شدن عملکرد و اعتماد به تواناییهای فرد کمک کند. ولی قرار نیست برای همه زنان مهاجر و همه مشکلات، یک جواب واحد داشته باشد.
کوچینگ برای چه شرایطی مناسب است؟
کوچینگ زمانی به کارتان میآید که شرایط زندگیتان نسبتاً باثبات است، ولی برای مشخص کردن هدف، تصمیمگیری، تغییر مسیر شغلی یا عملیکردن برنامهها به همراهی نیاز دارید. تمرکز آن بیشتر روی شرایط امروز، آیندهای که میخواهید و قدم بعدی شما است.
اگر با افسردگی شدید، حملات اضطرابی، تروما، خشونت خانگی، بحران روانی یا افکار خود آسیب رسان درگیر هستید، بهتر است به متخصص سلامت روان مراجعه کنید. کوچینگ جای روان درمانی را نمیگیرد. در بعضی شرایط هم کوچینگ و درمان میتوانند در کنار هم استفاده شوند.
برای مسائل عاطفی و خانوادگی چه راهکارهایی وجود دارد؟
هر مشکلی راه حل خود را دارد. اگر مسئله بیشتر روانی باشد، روان درمانی انتخاب مناسبی است. وقتی پای رابطه در میان باشد، زوج درمانی یا خانواده درمانی بیشتر به کار میآید. گروههای حمایتی هم میتوانند حس تنهایی را کمتر کنند و برای مشکلات شغلی یا حقوقی، بهتر است سراغ متخصص همان حوزه بروید.
برای کاهش اضطراب یا تغییر بعضی رفتارها، روشهای مختلفی وجود دارد و هیپنوتراپی هم یکی از آنها است. این روش برای بعضی افراد میتواند اضطراب را کمتر کند، به خصوص وقتی کنار روشهای درمانی دیگر قرار بگیرد. البته نتیجه برای همه یکسان نیست و به نوع مشکل و مهارت درمانگر بستگی دارد.
اولین قدم برای حل چالشهای زنان مهاجر ایرانی چیست؟
وقتی چند مشکل هم زمان پیش میآید، پیدا کردن نقطه شروع سخت میشود. بهتر است اول مشخص کنید دقیقاً چه چیزی بیشتر از همه شما را درگیر کرده و بعد برای همان مسئله راه مناسب را پیدا کنید.
- مسئله اصلی را دقیق مشخص کنید
به جای اینکه فقط بگویید بعد از مهاجرت حالم خوب نیست، ببینید مشکل اصلی چیست. تنهایی، کار، اختلاف خانوادگی، اضطراب یا تصمیم گیری؟ شدت و مدت این شرایط و اثری را که روی زندگیتان گذاشته هم در نظر بگیرید.
- ببینید چه چیزهایی دست خودتان است
شاید نتوانید قوانین اقامت یا وضعیت بازار کار را تغییر دهید، ولی کارهایی مثل یادگیری زبان، کمک گرفتن، داشتن برنامه روزانه، گسترش ارتباطات یا آماده کردن مدارک تا حدی دست خودتان است. از یک کار کوچک و مشخص شروع کنید.
-
کمک مناسب بگیرید
اگر برای هدف گذاری و تصمیم گیری نیاز به کمک دارید، کوچ میتواند همراهتان باشد. برای مشکلات روانی بهتر است سراغ متخصص سلامت روان بروید و برای مسائل خانوادگی، شغلی یا اقامتی هم از متخصص همان حوزه کمک بگیرید.
برای انتخاب کوچینگ هم به آموزش و صلاحیت حرفهای، حفظ محرمانگی، آشنایی با مسائل بین فرهنگی و شفاف بودن حدود خدمات توجه کنید. کوچ حرفهای وعده قطعی نمیدهد و اگر لازم باشد، شما را به متخصص دیگری ارجاع میدهد.
جایگاه واقعی کوچینگ در مدیریت تغییرات زندگی زنان مهاجر ایرانی
مهاجرت میتواند بخشهای زیادی از زندگی یک زن را تغییر دهد. از شغل و روابط گرفته تا سبک زندگی و حتی حسی که نسبت به خود دارد. ولی این تغییرها برای همه یک شکل نیست. پس قبل از هر چیز باید ببینید مسئله اصلی کجاست و دقیقاً به چه نوع حمایتی نیاز دارید.
در چنین بستری، بهرهگیری از کوچینگ و رفع چالشهای زنان مهاجر ایرانی میتواند در فرایند تصمیم گیری آگاهانه، هدف گذاری، نظم دادن به مسیر و تدوین چشم اندازی تازه، نقشی به سزا ایفا کند. البته باید توجه داشت که کوچینگ جایگزین درمانهای تخصصی روان شناختی نیست. از این رو چنانچه با بحرانهای حاد، آسیبهای ناشی از خشونت یا اختلالات جدی سلامت روان مواجه هستید، اولویت اول، دریافت خدمات تخصصی روان درمانی است.
این بانوان معمولا با مسائلی مانند انزوای اجتماعی، تغییرات هویتی، تنزل جایگاه شغلی و دگرگونی در نقشهای خانوادگی مواجه میشوند.
کوچینگ با ایجاد شفافیت در هدف گذاری، تسهیل تصمیم گیری و ترسیم گامهای عملی، مسیر رشد و بازیابی استقلال بانوان را هموار میسازد.
خیر. کوچینگ رویکردی آیندهنگر است و هرگز جایگزین درمانهای تخصصی برای بحرانهایی مانند افسردگی عمیق یا تروما نمیشود.
زیرا تفاوت در عواملی مانند انگیزه مهاجرت، وضعیت تاهل، سطح تحصیلات و میزان حمایتهای اجتماعی، تجربیات متمایزی را به وجود میآورد.
گام اول، ریشهیابی دقیق مسئله اصلی و تمرکز بر اموری است که در دایره کنترل و اراده شخص قرار دارند.